HAYVAN PAZARLARINDAN INSANCA…

2009 yılının kurban bayramı öncesi İstanbul ,Kağıthane’de kurulan kurban pazarına fotograf çekmek için gittim.Kurban veya Hayvan pazarlarındaki yaşantıyı bir proje olarak hiç düşünmemiştim.Sadece bir kaç ilginç portre fotografı düşüncesiyle yaptım ilk çekimlerimi.

Eve döndüğümde çektiğim başarılı yada başarısız portrelerin hemen hepsinin kadrajında bir dananın kuyruğu,diğerinde bir öküzün boynuzu ,yada bir diğerinde yarım kalmış gövdesi ile koca bir tosun yer alıyordu.

Hayvan tüccarlarının ve çobanların satmaya geldikleri hayvanlarıyla içiçe geçmiş yaşantısını hissettim ilk fotograflarıma bakarken,daha detaylı çalışmaya böylece karar verdim.

Üstelik mademki davardan,danadan yada boğadan kurtuluş yoktu onlar ve tüccarları birlikte olacaklardı fotograflarda ve zaten galiba öyle olmalıydı diye düşündüm.

Üstesinden gelmem gereken tek şey ,her çekim çalışması bittikten sonra üzerime sinen kokuya bir kaç gün dayanmaktı.Eve girince hızla daldığım  banyo sonrasında  ev halkını  rahatlatabilsem bile,benim burnumdan bir kaç gün gitmiyordu o koku.Ama sonunda ben de alıştım.

Onca zaman satabilmek için  büyüttükleri bu hayvanlara aynı zamanda nasıl düşkün ve sevdalı  olduklarını gördüğümde,fiyatını bulduklarında  onlardan  teraddütsüz vazgeçebilemeleri beni iyice şaşırtmıştı. ‘’ Ne yapalım ekmek parası,bizim karnımızı doyuruyor bu tosunlar’’ hemen hepsinin ortak söylemiydi.

O sene böyle geçti ve sadece Kurban Pazarları ile yetindim,sonraki 2 yıl içinde (2010-2011)  çalışmama kurban pazarlarına ek olarak ülkenin hemen pek çok yerinde kurulan günlük hayvan pazarlarından bazılarında  yaptığım çekimlerle devam ettim.

Anadolu ve Trakya’da belli bölgelerde haftanın bir günü Hayvan Pazarları kuruluyor.Bu pazarlarda köylerden gelen hayvan sahipleri,çobanlar alıcılarıyla buluşuyorlar.Sahip olduğu tek  hayvanını pazara getirip satmak isteyen köylüden,sürüsüyle gelip satış yapanına kadar değişiyor pazarın satıcı yapısı.Alıcılara  gelince, onlar,  ya adakları için,ya kurban için yada damızlık amacıyla fırılı fırıl dolaşıp pazarlık ediyorlar satıcılarla.

Diş kontrolleri yapılıp nerdeyse omuz çıkmasına sebep olabilecek el sıkışma ,güçlü bir anlaşmayı sergileyen ayrı bir olay, tartılıp kesin ağırlığı ölçüldükten sonra parası peşin peşin ödeniyor ve ya motorun sepetine,ya arabanın bagajına,yada traktörün römorkuna yükleniyor mallar.

Sonrası keskin bir bıçak…

‘’Hayvan Pazarlarından Insanca ‘’ kurban pazarlarına ilave olarak Trakya,İç Anadolu ve Urfa’da haftada bir gün kurulan günlük hayvan pazarlarındaki çekimlerden oluşuyor

Gültekin Çizgen   ”BİR VARDİYADAN YÜZLER”  Sergisini yorumluyor.

FOTOĞRAFTA BELGESEL YAPI ÜZERİNE

Fotoğraf yazarı, fotoğraf sanatı ve estetiği konusundaki emek yolculuğuna, felsefe durağından yola çıkar.  Dün fotoğraf neydi? Bugün ne? Bugüne kadar neler olup bitmiş? Tüm bu birikimleri dile getirmek lazım. Fotoğraf bize, çağdaş düşünce ve duygu biçimlerine erişebilmenin kapısını açar. Fotoğraf çevresinde yazı yazmak, dünyaya dair yazmak demektir.

Bunun kolay olmadığını düşünüyorum. Çünkü fotoğraf görsel birşeydir, yazı başka birşey. Ancak fotoğraf görüneni bir yüzey üzerinde iki boyutlu olarak düşüncede yaratmaktır. Biz buna fotoğrafça diyoruz.

Evet, 170 yıldır fotoğrafla dünya görselliği bir başka yapıya ulaştı. Bugün dünyada çok sayıda, milyarlarca fotoğraf çekiliyor. Bu derece yaygınlaşmış bir olayda görüntü ile fotoğrafı ayırmak gerekiyor. Çünkü görüntü fotoğraf demek değildir.

Unutmayalım ki, fotoğraf her zaman onu üreten kişinin ve tarihsel dönemin bir ifadesidir. İşte bu yüzden ben, fotoğrafın yalnızca bir şeyden söz etmesine, yorumlamasına değil, o şeyden nasıl söz ettiğine, yani biçim dünyasına da bakmak gerektiğine inanırım. Sanatsal fotoğraf elbette bir temsil ve yorum içindir. Ancak biçim, çok çok önemli. Çünkü, bir fotoğrafın ifade gücünü düzene sokan, biçimdir.

Küratörlük yaptığım sergileri hazırlarken, zaman zaman yazmakta çok zorlanırım. Aslında bu çok doğaldır, çünkü önünüze gelen malzemeyle her zaman tam mutabık olamazsınız. Basılı fotoğrafın sahibi kendi yolunu sürüp gitmiş, yazar olarak ben de ayrı bir yapıyı çirişlemişimdir. Evet, mükemmellikte buluşmak her zaman kolay değildir.

Ancak Yavuz Sarıyıldız’ın işleri önüme geldiği zaman içimde bir ferahlık hissettim. Doğrudan fotoğraf alanında, yaşama eğilen güzel işlerdi bunlar. Yavuz Sarıyıldız’ın karar verenin kamera değil, fotoğrafçının gözü, beyni ve kültürü olduğunu anladığını hissettim. Bu da bana yetti.

Sanatçının yapıtlarında gözlemlediğim, fotoğrafta geçerli üretim teknikleri, anlatımın olgunluğu, fotoğrafın gelenekleri, biçim dikkati, ikonografik kalıplar ve gösterilerek ima edilen sosyo politik yaklaşımların eleştirel havası ilginçti.  Tüm çalışma bir belgesel fotoğraf kitabına örnek olarak girebilecek kalitedeydi.

VARDİYA FOTOĞRAFLARI NELER ANLATIYOR?

Sergi, madencilerin dünyasını anlatıyor. Yavuz Sarıyıldız, madene inip vardiyaların fotoğrafları üzerinden bize ulaşıyor. ‘’Bir Vardiyadan Yüzler’’ fotoğrafçı Yavuz Sarıyıldız’ın son 2 yıl içinde TTK Kozlu Kömür Maden Müessesesinde gerçekleştirdiği fotoğraf çekimlerinden oluşmaktadır.

Kendisi sergisini şöyle anlatıyor;

”Ayakları hiçbir zaman geri geri gitmez ama olabildiğince ahestedir aşağıya inerken madenciler. İnmeden önce yakılan son sigara yavaş yavaş içilir; kimi zaman yalnız, kimi zaman soluk muhabetler eşliğinde.

485 metre aşağıya inen 1.Kuyu asansörünün kapıları  bir kaç kez çınlayarak, yankılanarak kapanır kuyu başında, madenci sessizdir. Hakkını helal et diyerek çıktığı evinden yine hakkını helal et diyerek başlar  derin karanlığa  yolculuk. Ekmek karanlıktadır madende.

Kuyu dibine varınca yeraltındaki galerilerde çok uzun yürüyüşler ya da raylar üzerinde hareket eden faytonlarla üretim alanlarına varan madenci çalışmaya başlar.

Ama bazılarının yolcuğu bitmemiştir. Daha derine inmesi gerekenler ,tanımı yapılamayacak bir karanlığın içine girmesi gerekenler vardır. En fazla 2 metre genişliğinde 20-30 metre uzunluğundaki küçük karanlık bir deliktir ‘’Ayak’’ denen üretim yerleri. Tomruklardan yapılmış ve ancak kurtkapanları ile birbirne tutturulabilmiş kolon ve kirişlerin arasında kimi zaman sıkışıklıktan yattığı yerden kazma vuran madenci inanılmaz bir kahramanlık öyküsü yazar her vardiyada.

‘’Yavuz bey, çekme bir süre fotoğraf ’’ dedi mühendis Faik. Gaz göstergesi 1 den 2 ye çıkmıştı. ‘’Sıkışma var ne olur ne olmaz, bir süre bekleyelim‘’ diye ekledi. Sadece birkaç işçinin baretlerine iliştirilmiş loş ışığı ışık kaynağı olarak kullanan fotoğrafçının hiçliğini hissettiği andı o an.

Korkuyordu ama orada olduğu için ne hissetmesi gerektiğini de bilmiyordu. Çevresinde görebildiği  bir kaç kahraman ise kazma vurmaya, kurtkapanı yerleştirmeye devam ediyordu.

‘’Hasaaan’’ diye bağırdı bir tanesi ‘’Lan Oğlum adam gibi yerleştirin şu kütükleri, maden inmesin başımıza,çıkışta pişti sözüm var bak ha, okurum canınıza… ‘’ fotoğrafçıyı da normale döndüren bu yarı şaka yarı ciddi uyarı oldu. Burada, ayaklarda bir kaç kez daha çalışacağı belli olmuştu.

Yemekler 3erli 5erli toplanıp yenir madende. Kuytu mekanlara yerleştirilmiş kalaslardan çakma masalara gazeteler serilir , sefer tasları açılır evden ne geldiyse ortaya konur ve paylaşılır madende. Bir kediyi bile kovalayacak büyüklükteki ziyaretçilerin  sağda solda aç koşuşturmaları arasında biter yemek.

Vardiyanın 2. yarısı da bitince görülmelidir madenci. Aşağı inerken görülen ağırlıktan eser kalmamıştır. Kuyu dibine varmak için bir telaş başlar, sesler daha gür çıkmaktadır. Kuyu dibinideki sabırsızlıkla bekleyen uzun kuyruklardan intikam alır sanki asansör, ‘’siz beni yukarıda beklettiniz alın size‘’ der gibi, gelmek bilmez.

Asansör yukarı çıktığında  ‘’geçmiş olsun’’ diye karşılanırlar karşılanmasına ama bir koşturmadır vardiya sonu, banyoya yetişmek ama daha önemlisi o banyodan önce bir sigara tüttürmek. Kuyu başı kalabalık ve şen şakraktır bu kez.

Sabun köpürmek bilmez kömürün karasından, oysa telaşlıdır madenci; ve bilir ki nasıl olsa  gözünden o kara sürme hiçbir zaman çıkmaz  ama ekmek gidecek eve.”

Yavuz Sarıyıldız’ın göz muhabbeti fotoğrafçılık dışında, ayrıca bir edebiyatçı damarı da var galiba. Yazdıklarından onu anlıyoruz. Ne güzel anlatmış. Fotoğraflar işte bu anlattıklarının izdüşümü. Şimdi, fotoğraflara gelelim.

FOTOĞRAFLAR

Yavuz Sarıyıldız’ın fotoğraflarını izleyeceksiniz. Düzeyli bir portfolyo. Bilgi yüklü, emek yüklü, dikkat yüklü işler. Hepsi olgun işler. Ben üzerine bir iki cümle kurmak istediğim birkaçını işaretledim.

Kasklar Denizi – Maden girişinde işçi kalabalığı, kasklar bir benek yapısında doku oluşturmuş. Bizim fotoğrafı görme biçimlerinden biri olan benek hali. Yanındaki fotoğraf o yapının içinden bir detay gibi biri bize bakıyor, güzel bakıyor.

Bir Portre- Enine yerleştirilmiş, Yavuz’un yazısında anlatılan sırtında kazmasıyla emektarlardan biri. Böyle bir portfolyonun olmazsa olmazlarından.

Grup Portresi – Madencilerin o simsiyah nurlu, çilekeş yüzlerine yakın bir bakış.

Tünelde – Vardiyada ilerleyen emekçiler.

Banyoda – Kömür karasını çıkarmak için, tertemiz olmak için madenlerin en önemli yapılanması banyolar. Büyük terli emekten, onca çileden sonra suyla ferahlama. Bize fotoğrafça pekçok yeni bakış sağlar.

Fotoğraf duygusu görüntünün ruhu demektir. İşte Yavuz Sarıyıldız bu konuda pişiyor.

YAVUZ SARIYILDIZ KİMDİR?

1962Ankaradoğumlu. Hacettepe Üniversitesi İşletme Yönetimi Bölümü mezunu. Uzun yıllar bankacılık sektöründe üst düzey yönetici olarak çalıştı. 25 yılın ardından Yapı Kredi Leasing Genel Müdürü görevinden ayrılarak, bankacılığı bıraktı ve tüm vaktini yeniden fotoğrafa adadı.

2004 senesinden beri fotoğraf peşinde koşuyor. Türkiye gezgini. Zaman zaman  doğa fotoğrafları da çekiyor olmasına rağmen asıl tutkusu ülkenin insanları Fotoğraflarında çoğunlukla insandan izler kullanmayı istiyor.

Aynı zamanda belgesel nitelikli çalışmaları,projeleri de sürdürüyor.Devam eden bu projelerden önemli bir kısmı 2011-2012 sonunda bitmesi planlanıyor.

Projesi tamamlanan çalışmalarının başında ‘’Bir vardiyadan Yüzler’’ ismini taşıyan ve TTK Kozlu kömür madenlerinde çekilen maden işçisinin bir vardiyasını öyküleştirmeye çalıştığı çalışması geliyor.

Fotoğrafları özellikle uluslararası yarışmalarda çeşitli ödüller aldı ve sergilerde yer buldu. Fotoğrafçının fotoğrafları halen uluslararası katılımlı karma sergilerde ve gösterilerde (Slovenya, Sırbistan, Galler, İngiltere, ABD,İtalya ) sergileniyor.

Fotoğrafçı evli ve 2 çocuk babasıdır..

SONUÇ

Kendisi de felsefedeki çok iddialı duruşunun yanında fotoğrafa da yakın ilgi duyan ve kendi fotoğraflarını yayınlatıp, sergileyen hatta İstanbul’da da sergilemiş olan Jean Baudrillard, ”Ölümcül acayipliklerden biri saydığı fotoğrafın estetiğin ötesinde önemli bir yere sahip olduğunu” söyler.

Işte bu tür işler, bu söylemin sahiliğini öğretiyor. Yavuz Sarıyıldız’ı işleriyle selamlıyorum.

Gültekin Çizgen

Nisan– 2011

Fotografa yeni başlayan pek çok arkadaşımız beğendikleri bir fotografı gördükleri zaman   şu soruları öncelikle soruyorlar ;  Hangi objektifi kullandınız ? Hangi makinayı kullandınız ?  Teknik değerleri nedir ? Photoshop var mı ?  …

Ben burada yayınladığım fotograflarımda bu soruların cevaplarına deyinmeyeceğim.Teknik bilgi elbette önemlidir ancak ve belki çok çok kısa bilgiler bazı fotograflarda verilebilecektir.Asıl amacım fotografın çekim öykülerini anlatmaktır.

Bugün yeryüzünde yaşayan 8 milyar insanın yaklaşık 1 milyarı saniyeler içinde görüntü oluşturabiliyor. Cep telefonları bile artık bu amaca dönük özellikleri öne çıkarılarak üretiliyor ve pazarlanıyor,digital fotograf teknolojisi bütün hızıyla en kolay nasıl çekim yapılabileceği yönünde gelişim gösteriyor.Bütün bu pazarlama çalışmaları fotografla ilgilenen,ilgilenmek isteyenleri de -ister istemez- yanlış yönlendiriyor. Görüntü ile Fotograf karıştırılıyor hem de kendilerine fotografçı diyen kişiler tarafından yapılıyor bu karışıtırma.

Fotograf  çekmek ile görüntü oluşturmak arasındaki farkı kavrayabilmek önce elimize bu makineyi neden aldığımızın kararını vermek ile başlıyor oysa. Fotograf makinası bugün ilginç ve başarılı bir sosyalleşme aracı oldu. Bugün ülkemizde kalabalık  (15 -20 hatta 45 -50 kişilik  ) gruplarla yapılan fotograf gezileri buna iyi bir örnektir. Bu tür geziler genellikle gezerken fotograf çektik türünden geziler oluyor ne yazık ki ve fotograf üretimi değil görüntü üretimine hizmet ediyor.

Oysa fotografçı bir şeyleri anlatma derdi olan kişidir. Fotograf çekiminin öncesi ve sonrası da onun için önemlidir.Belkide işin en kolay kısmı fotografı çekmektir.

Bir fotgrafçının herşeyeden önce kendisine yönelteceği sorular  şunlardır ;   Neden buradayım?   Neden bu fotografı çekeceğim?   Fotografı nasıl çekeceğim,neyi-nasıl anlatacağım?

Blog’uma hoş geldiniz…

Bir gezi ve fotograf bloğu olarak planladığım bu blogda , Türkiye’nin farklı yörelerinde çektiğim pek çok fotografın öyküsünü ,çekim hikayesini ziyaretçilerle paylaşacağım.

Ama önce kısa bir  kişisel tanıtım;

Fotografçı Yavuz Sarıyıldız  1962 Ankara doğumlu. Hacettepe Üniversitesi İşletme Yönetimi Bölümü mezunu. Uzun yıllar bankacılık sektöründe üst düzey yönetici olarak  çalıştı. 25 yılın ardından Yapı Kredi Leasing Genel Müdürü görevinden ayrılarak, bankacılığı bıraktı ve tüm vaktini yeniden fotoğrafa adadı.

2004 senesinden beri fotoğraf peşinde koşuyor. Türkiye gezgini. Zaman zaman  doğa fotoğrafları da çekiyor olmasına rağmen asıl tutkusu ülkenin insanları. Fotoğraflarında  çoğunlukla insandan izler kullanmayı istiyor.

Aynı zamanda belgesel nitelikli çalışmaları,projeleri de sürdürüyor.Devam eden bu projelerden önemli bir kısmı 2011-2012 sonunda bitirecek olan Fotografçı bir yandan planladığı yeni projeleri üzerinde araştırma çalışmalarına  devam ediyor.

Fotografçının ilk proje çalışması olan ”Flamenko Istanbul”  Pera Güzel Sanatlar Akademisi festivalinde gösterime girdi (2010)

Projesi tamamlanan çalışmalarının bir diğeri  ‘’Bir vardiyadan Yüzler’’ ismini taşıyan ve TTK Kozlu kömür madenlerinde çekilen maden işçisinin bir vardiyasını öyküleştirmeye çalıştığı çalışması.

Bu belgeselden oluşan ilk kişisel sergisini 2011 Nisan ayında İzmir ve istanbul’da  yaptı. Fotograf üzerine çeşitli panel ve  konferanslara konuşmacı olarak katıldı, fotograf gösterileri düzenledi.

2011 sonunda ”Hayvan Pazarlarından Insanca” projesini tamamlayan fotografçı  bu çalışmasında Ülkenin pek çok  bölgesinde  kurulan Kurban – Hayvan Pazarı  pazarlarından insan manzaralarından izlenimlerini aktarıyor.

Fotoğrafları özellikle uluslararası yarışmalarda çeşitli ödüller aldı ve sergilendi. Fotoğrafçının fotoğrafları halen uluslararası katılımlı karma sergilerde ,circuitlerde ve gösterilerde (ABD, Galler, İngiltere,İspanya, İtalya,İsveç,Malta,Slovenya, Sırbistan,Singapore,Taiwan…., ) sergileniyor.

PhotoAnatolia ismini taşıyan , Anadolu’yu fotograflamak isteyen Türk ve Dünya fotografçılarına fotograf rehberliği yapmak üzere – küçük fotografçı gruplarıyla yapılan –  gezi organizasyonunu kurdu.Çok fazla fotograf yerine doğru zamanda doğru yerde bulunarak ,pek çoğu planlı yapılan çekimlerle fotografçıların portföylerine yeni ve başarılı kareler eklemelerini sağlayan fotograf rehberliği hizmeti veriyor.

Kasım 2011 de İstanbul’da açılışı yapılacak olan  Istanbul Fotograf Müzesi   ”Günümüz Türk Fotografı”  sergisinde de  yer alan Yavuz Sarıyıldız   Anadolu’nun doğasını,kültürlerini,renklerini,yüzlerini ve yaşam biçimlerini  fotograflamayı sürdürüyor.